Ιεραποστολικά

Επίσκεψη Μακαριωτάτου Πατριάρχη Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής κ.κ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ του Β΄ στην Ιερά Μητρόπολη Κένυας

«Εδώ κτυπάει η καρδιά της Ορθοδοξίας στην Αφρική»
Οι πιο πάνω λόγοι ειπώθηκαν από τον Μακαριώτατο Πατριάρχη Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής Θεόδωρο τον Β’ όταν επισκέπτηκε ανεπίσημα την Κένυα το 2009. Οι λόγοι αυτοί ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα για τη ζωή και το έργο που επιτελεί η Ιερά Μητρόπολις Κένυας σε όλους τους τομείς με τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την ίδρυσή της (1959-2009).

Ο Μακαριώτατος έφθασε στο αεροδρόμιο, όπου του επεφυλάχθη θερμή υποδοχή από τον οικείο Ποιμενάρχη, Σεβ. Μητροπολίτη Κένυας κ. Μακάριο, τον Εξωχότατο Πρέσβυ της Ελλάδος κ. Δημήτριο Λούρδα, άλλους επισήμους και τους Αφρικανούς ιερείς της Μητροπόλεως…

Στο ναό της Πατριαρχικής Σχολής οι μαθητές έψαλαν μελωδικότατα στα Ελληνικά τη φήμη του Πατριάρχου και άλλους εκκλησιαστικούς ύμνους.

Στην ομιλία του ο Σεβ. Μητροπολίτης κ. Μακάριος μιλώντας εκ μέρους του κλήρου και του λαού καλωσόρισε τον Μακαριώτατο με θερμούς λόγους, εκφράζοντας ταυτόχρονα τη χαρά και τη συγκίνηση όλων για την παρουσία του Προκαθημένου της Δευτερόθρονης Εκκλησίας Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής και την ευλογία την οποία μετέφερε ο Πατριάρχης σε όλους από την έδρα του Πατριαρχείου την Αλεξάνδρεια, μέσον του ιδρυτού της και πρώτου Επισκόπου της Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Μάρκου. Είπε ακόμα ο Σεβασμιώτατος ότι η επίσκεψη του Μακαριωτάτου θα ενθαρρύνει το Ποίμνιο της Κένυας και είναι έτοιμοι όλοι να δεχθούν τις πνευματικές νουθεσίες και οδηγίες του Μακαριωτάτου.

Ο Μακαριώτατος κατασυγκινημένος ευχαρίστησε τον Σεβασμιώτατο για τη θερμή υποδοχή και συγχάρηκε όλους για το επιτελούμενο ιεραποστολικό, εκκλησιαστικό, φιλανθρωπικό, κοινωνικό και εκπαιδευτικό έργο που επιτελείται στη δικαιοδοσία της Μητροπόλεως Κένυας…

Ο Σεβασμιώτατος κ. Μακάριος καλωσόρισε την ΑΘΜ για τη μεγάλη τιμή και ευλογία που τους έκανε να παρευρίσκεται αυτοπροσώπως στην τελετή της φετινής αποφοίτησης, τονίζοντας ιδιαίτερα το ρόλο που διαδραματίζει η Ορθόδοξη Μητρόπολη Κένυας στο χώρο της Παιδείας και της Φιλανθρωπίας. Καλώντας τον Μακαριώτατο να λάβει το λόγο, τον ευχαρίστησε ιδιαίτερα γιατί με την παρουσία του μετέφερε σε όλους το φως του Αγίου Μάρκου από την Αλεξάνδρεια. Ο Μακαριώτατος, αφού έλαβε το λόγο, είπε τα εξής:

«Στις 7 Ιουνίου, παιδιά μου, η Εκκλησία μας θα γιορτάσει τη μεγάλη γιορτή της Πεντηκοστής. Θα παρακαλέσουμε δε το Πανάγιο Πνεύμα να έρθει ανάμεσά μας και πάλιν, ανάμεσα στην Εκκλησία. Όμως το Πανάγιο Πνεύμα έχει έρθει και σήμερα σ’αυτή τη μεγαλειώδη συγκέντρωση στο Σεμινάριό μας, το Πατριαρχικό, Μακάριος ο Γ’».

Ευχαριστώ, Σεβ. Μητροπολίτα Άγιε Κένυας, για την ωραία εικόνα που είπατε, έφερα το φως του Αγίου Μάρκου από την Αίγυπτο, από την αιώνια Αλεξάνδρεια. Αυτό το φως του Αγίου Μάρκου φέγγει στις ψυχές των παιδιών μας που είναι οι αυριανοί διάκονοι της Εκκλησίας μας. Το φως του Αγίου Μάρκου λάμπει σήμερα εδώ, στο Ναϊρόμπι. Η ευλογία της Εκκλησίας Αλεξανδρείας λάμπει σήμερα στην Κένυα στην καρδιά της Αφρικής, στην Αφρική που είναι η Ήπειρος του μέλλοντος. Στην ευλογημένη Αφρική που προσευχόμεθα να είναι πάντα η ευλογία του Θεού κοντά της.

Χαίρομαι γι’αυτή τη μεγάλη ευλογία του Θεού να βρίσκομαι σήμερα ανάμεσά σας. Ήλθα ως πατέρας, ως αδελφός, ως φίλος να σας αγκαλιάσω, να σας ευλογήσω. Να ευχαριστήσω εσάς Σεβ. Μητροπολίτα κ. Μακάριε Άγιε Κένυας για την προσφορά σας τη μεγάλη χρονιά τώρα σ’ αυτό τον τόπο της Κένυας. Να σας εκφράσω την ευγνωμοσύνη του Πατριαρχείου μας για τα ωραία, τα μεγαλειώδη που ζούμε και βλέπω σήμερα με τα μάτια μου.

Στιγμιότυπα από την επίσκεψη του Πατριάρχου στην Κένυα

Σε σας Εξοχώτατε θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας, στο πρόσωπό σας τον Εξοχώτατο Πρόεδρο της χώρας Κένυας. Σας ευχαριστούμε Εξοχώτατε ότι με την αγάπη σας η Κένυα αποτελεί ένα φυτώριο νέων βλαστών που θα διακονήσουν όχι μόνο αυτό τον τόπο, αλλά σ’ ολόκληρη την Αφρική. Η Αφρική είναι ένα σταυροδρόμι που κρίνεται ο κόσμος και η Κένυα είναι ένα όμορφο τριαντάφυλλο στην καρδιά της Αφρικής.

Στο πρόσωπό σας Σεβ. Άγιε Κιτίου και στον Εξοχώτατο Πρέσβη της Κύπρου, ευχαριστούμε για τη συμβολή σας, μικρό αλλά μεγαλειώδες νησί, ηρωϊκό και μαρτυρικό η Κύπρος και η ιεραρχία ανάμεσά μας του Μεγάλου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου του Γ’, η ευλογία του, οι βαπτίσεις του, η αγάπη του εκαρποφόρησαν και όλα αυτά σήμερα είναι τα όνειρά του, είναι οι οραματισμοί του, γιατί ήταν ένας Αρχιεπίσκοπος με οραματισμούς. Τον ευχαριστούμε και προσευχόμεθα αιωνία να είναι η μνήμη του και ένα μεγάλο ευχαριστώ για την προσφορά σας για αυτά τα παιδιά εδώ της Κένυας της Αφρικής.

Θέλω, Εξοχώτατε κ. Πρέσβη της πατρίδος της Ελλάδος, να εκφράσω σ’αυτή την όμορφη ημέρα σήμερα ένα μεγάλο, ευχαριστώ στην πατρίδα μας τη γλυκύτατη, την Ελλάδα, ως χώρα του πολιτισμού, ως χώρα που έδωσε φώτα πολιτισμού σ’όλες τις επιστήμες, που έχει τη θάλασσα, τον ήλιο, τα βράχια, μα πάνω απ’ όλα το φιλότιμο, την αγάπη για ν’ αγκαλιάζει όλο τον κόσμο. Η αγάπη της Ελλάδας έρχεται σήμερα εδώ στην Κένυα και σας λέγω ένα μεγάλο, μεγάλο ευχαριστώ.

Παιδιά μου, η Αφρική, η Κένυα, περιμένει τα πάντα από σας. Μέσα στην καρδιά σας κλείστε αυτή την όμορφη χώρα, πάρτε την ευλογία του Θεού και προχωρείστε στη ζωή. Θέλω, παιδιά μου, με ευγνωμοσύνη να ενθυμείστε τους καθηγητές, τους δασκάλους σας που σας δίδαξαν αυτά τα όμορφα πράγματα. Έδωσαν τα πάντα για σας, για να μπορείτε αξιοπρεπώς να παρουσιαστείτε στο στάδιο της ζωής.

Να σας συνοδεύει η ευλογία του Αποστόλου Μάρκου. Να σας συνοδεύει η δική μου αγάπη του Πατριάρχου Θεοδώρου του Β’. Να σας ενισχύει η ευχή του Αρχιεπισκόπου σας του Μακαρίου.

Συγχαρητήρια σε όλους. Ευλογημένα να είστε παιδιά μου».

Ο Πρόεδρος του Εθνικού Κοινοβουλίου στο χαιρετισμό του εξέφρασε ευγνώμονες ευχαριστίες και ικανοποίηση για την πρόσφορά της Ορθόδοξης Μητρόπολης της Κένυας προς το λαό της Κένυας και ιδιαίτερα στον τομέα της Παιδείας…

Ο Μακαριώτατος συνοδευόμενος από τον Σεβ. Μητροπολίτη Κένυας επισκέφθηκε ναούς και σχολεία στην περιοχή της Ναϊρόμπης και των περιχώρων…

Τέλεσε τα εγκαίνια του Ιερού Ναού Αγίου Νεκταρίου στη Σουπουκία. Στο τέλος της λειτουργίας ο Μακαριώτατος ευχαρίστησε τους παρόντες Κύπριους επισκέπτες που ήλθαν από τη Μεγαλόνησο και απέδωσε φόρο τιμής στους Κύπριους κτήτορες της Εκκλησίας οι οποίοι για λόγους ανεξαρτήτως της θελήσεώς τους δεν μπόρεσαν να παρευρεθούν στα εγκαίνια του ναού. Ο Μακαριώτατος είπε επίσης ότι με το κτίσιμο του ναού «που αναδεικνύει το μέγεθος της πίστεώς μας αλλά και την αγάπη του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας προς ένα Άγιο της Εκκλησίας μας την ιστορία της Ιεραποστολικής Εκκλησίας του Αγίου Μάρκου, ένα άγιο τον οποίο και προσωπικά αγαπώ». Στο τέλος είπε: « Μεταφέρετε τις ευχαριστίες της Εκκλησίας μας στους Κυπρίους αδελφούς μας που συνέβαλαν στη δημιουργία του Ναού».

Την Κυριακή 7 Ιουνίου, ημέρα της Πεντηκοστής, τελέστηκε Πατριαρχική και Πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Αναργύρων με την ευκαιρία της συμπληρώσεως 50 χρόνων από την ίδρυση της Ιεράς Μητροπόλεως Κένυας. Στο Συλλείτουργο και στον Εσπερινό της Πεντηκοστής έλαβαν μέρος οι Σεβ. Μητροπολίτες Κένυας κ. Μακάριος, Καμπάλας και Πάσης Ουγκάντας κ. Ιωνάς, Ιωαννουπόλεως και Πραιτωρίας κ. Σεραφείμ και Αφρικανοί ιερείς και διάκονοι. Στη Θεία Λειτουργία παρέστησαν οι Πρέσβεις των Ορθοδόξων Κρατών, ο εκπρόσωπος του Πάπα, ιερείς και λαός από όλες τις περιοχές της Κένυας και πλήθος κόσμου. Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας ο Σεβ. Μητροπολίτη Κένυας κ. Μακάριος καλωσορίζοντας εκ μέρους κλήρου και λαού, με την ευκαιρία της συμπληρώσεως 50 χρόνων από την ίδρυση της Μητροπόλεως Κένυας, αναφέρθηκε στην πλούσια πνευματική ανάπτυξη της τοπικής Εκκλησίας με το κτίσιμο άνω των 150 μόνιμων ναών, 15 Γυμνασίων και Δημοτικών Σχολείων, Ιατρικών Κέντρων, Ορφανοτροφείων, Εκδόσεων Λειτουργικών Κειμένων σε περισσότερες από 25 Αφρικανικές Διαλέκτους, παροχής φαγητού επί καθημερινής βάσεως σε 1200 παιδιά και ταυτοχρόνως δωρεάν παιδείας, παροχή σχολικών ειδών, ένδυσης και υπόδησης.

Ο Σεβασμιώτατος ευχαρίστησε τον Μακαριώτατο που από την πρώτη στιγμή της αναρρήσεώς του στον Πατριαρχικό Θρόνο, έδειξε τη μεγάλη του αγάπη και το πατρικό του ενδιαφέρον για την πρόοδο και ανάπτυξη του ιεραποστολικού έργου, όχι μόνο στην Κένυα αλλά και σ’ ολόκληρη την Αφρικανική Ήπειρο.

Ο Μακαριώτατος στη συνέχεια, με την ευκαιρία της συμπληρώσεως 50 ετών από της ιδρύσεως της Ιεράς Μητροπόλεως Κένυας, εξεφώνησε τον κάτωθι ιστορικό λόγο:

«Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη από την Εκκλησία μας σε μία από τις μεγαλύτερες εορτές της Χριστιανοσύνης, στην εορτή της Πεντηκοστής. Πενήντα ημέρες μετά το Πάσχα οι χριστιανοί εορτάζουμε την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος στον κόσμο και την καθιέρωση της Αγίας μας Εκκλησίας ως πνευματικού θεσμού στην ιστορία, με τη διενέργεια των μυστηρίων και των χαρισμάτων. Πρόκειται για μία ευχαριστήριο εορτή για τα θαυμάσια που ο Θεός επιτελεί στον κόσμο δια μέσου της Εκκλησίας.

Κατά το Βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, που ακούσαμε σήμερα στο αποστολικό ανάγνωσμα, κατά την ημέρα της Πεντηκοστής και ενώ όλοι οι μαθητές ήσαν συνηγμένοι, «ομού πάντες επί το αυτό», δέχονται θεία αποκάλυψη και «επλήσθησαν πάντες Πνεύματος Αγίου». Τότε αρχίζουν να δραστηριοποιούνται και να κηρύσσουν το λόγο του Θεού. Ο πρώτος καρπός του Αγίου Πνεύματος και των χαρισμάτων που δέχονται οι μαθητές του Κυρίου, που από την ημέρα της Πεντηκοστής μετεβλήθησαν σε Αποστόλους και οικουμενικούς κήρυκες του Ευαγγελίου, ήταν η προσέλευση στην πίστη του ταπεινού Ναζωραίου 3.000 ανθρώπων από κάθε φυλή και από κάθε γλώσσα και η συγκρότηση της πρώτης χριστιανικής κοινότητος στα Ιεροσόλυμα. Η Πεντηκοστή επομένως είναι η εναρκτήρια ημέρα της συγκροτημένης Εκκλησίας στην ανθρωπότητα.

Ταυτόχρονα όμως η εορτή της Πεντηκοστής φανερώνει και τις λειτουργίες του Αγίου Πνεύματος στην Εκκλησία και δι’αυτής στον κόσμο ολόκληρο. Το Άγιο Πνεύμα καθιστά το εκκλησιαστικό έργο ανοιχτό προς όλα τα έθνη και τις φυλές της γης. Αυτό δηλώνεται και με το πρώτο χαρισματικό φαινόμενο της γλωσσολαλιάς των Αποστόλων κατά την ημέρα εκείνη, που σημαίνει κοινωνία, αγάπης και ενότητος όλων των ανθρώπων σε όλες τις γλώσσες της γης.

Βεβαίως οι γλώσσες και οι ιδιαιτερότητες των λαών και των εθνών δεν καταργούνται, αλλά αναιρούνται οι τραγικες συνέπειες της αντιπαλότητας και της εχθρότητος των ανθρώπων μεταξύ τους, όπως συνέβη στην παλαιά Διαθήκη, στη διήγηση της σύγχυσης των γλωσσών κατά τη δημιουργία του Πύργου της Βαβέλ.

Τελικά το Άγιο Πνεύμα φανερώνεται και επενεργεί δια μέσου όλων των γλωσσών και των πολιτισμών της ανθρωπότητος ανά τους αιώνες. Αυτό παρεκκίνησε τους αγίους Αποστόλους να ξεπεράσουν τα τοπικά όρια της Ιουδαϊκής γης και να διακηρύξουν στα πέρατα της οικουμένης την αληθινή πίστη στον Χριστό. Αυτό κινεί και εμάς, τους τεταγμένους στη διακονία της Εκκλησίας και των συνανθρώπων μας, να μεταδίδουμε τον αληθινό μαργαρίτη των Ευαγγελικών λόγων προς κάθε έθνος, διότι δεν είναι δυνατόν να αποκρύψουμε την Αιώνια Αλήθεια, τον Εσταυρωμένο και Αναστημένο Ιησού, από τους λαούς της γης, εφ’ όσον όλοι είμαστε πλάσματα του Θεού της αγάπης, της ισότητος και της δικαιοσύνης που θυσιάστηκε «δια πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τον κόσμον».

Προσφιλέστατοι αδελφοί,
Αποτελεί χαρά μεγάλη το γεγονός ότι αυτήν την εύσημη ημέρα, τη γενέθλιο ημέρα της Εκκλησίας μας, εορτάζουμε όλοι μαζί στην Κένυα. Και τούτο, διότι εδώ φανερώνεται ιδιαιτέρως η Χάρη του Παναγίου Πνεύματος, όπως ενεργεί στους λαούς της γης, όπου σύνορα, φυλές, χρώματα, γλώσσες και τοπικές ιδιαιτερότητες καταργούνται ενώπιον του Αγίου Ποτηρίου και οι άνθρωποι αδελφοποιούνται, ενώνονται και εξισώνονται. Στην Κένυα αποκαλύπτεται περίτρανα η αγιοπνευματικη ευλογία και οι ευεργετικές συνέπειες της Ιεραποστολής ως χαρισματικής λειτουργίας, που διατρανώνει τόσο την κατάργηση των ανθρωπίνων διακρίσεων, όσο και την οικουμενικότητα της Εκκλησίας ως σώματος του Ενός και Αδιαιρέτου Χριστού.

Ωστόσο σήμερα η χαρά μεγιστοποιείται και από ένα ακόμη χαρμόσυνο γεγονός. Αγάλλεται ο Αποστολικός και Πατριαρχικός Θρόνος του Αγίου Μάρκου διότι περίλαμπρος πνευματικός κλώνος του, η Ιερά Μητρόπολη Κένυας, συμπληρώνει κατά το τρέχον έτος 50 χρόνια από της συστάσεώς της. Πενήντα χρόνια ζωής, δυναμικής παρουσίας, θυσιαστικής διακονίας και καταθέσεως της ορθοδόξου μαρτυρίας στην καρδιά της αφρικανικής γης.

Ασφαλώς είναι περιττό να λεχθεί ότι η ζωή της Εκκλησίας είναι συνυφασμένη με τη ζωή και την πορεία του ποιμνίου της. Όλα τα γεγονότα, μικρά η μεγάλα, όσα ζει το ορθόδοξο άτομο και το ορθόδοξο σύνολο, καθίστανται συνειδητές κατατάσεις της ζωής της Εκκλησίας.

Ο μαρτυρικός, αλλά ένδοξος Πατριαρχικός Θρόνος της μεγάλης πόλεως της Αλεξανδρείας, ως Εκκλησία, συμπορεύεται με το ποίμνιο κατά τον ιστορικό του πλου στην αλμυρά θάλασσα των αιώνων. Συμμερίζεται και συνταυτίζεται με τη ζωή του πληρώματός του. Κανένας άλλος θεσμός δεν ευρέθη τόσο κοντά στους κόπους και τις οιμωγές του ορθοδόξου ποιμνίου της Αφρικής, όσο το Πατριαρχείο μας, το οποίο επί αιώνες παραμένει πιστό στους λόγους του Κυρίου: «Έλθετε προς με παντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι καγώ αναπαύσω υμάς» (Ματθ. 11, 28). Πιστή η Εκκλησία του Αγίου Μάρκου στο αποστολικό παράδειγμα του ιδρυτή και εφόρου της, ουδέποτε έπαυσε να επωμίζεται τις ανάγκες του ποιμνίου της, να συμπάσχει με τον πόνο του χριστιανού της, παλαιού η νεοφωτίστου,’Ελληνος, Άραβα η Αφρικανού, να παρηγορεί και να ενισχύει, να φωτίζει και να καθοδηγεί.

Υπό αυτό το πνεύμα ποιμαντικής ευθύνης προέβη προ πεντηκονταετίας στη σύσταση της τότε Ιεράς Μητροπόλεως Ειρηνουπόλεως, στην ποιμαντική και πνευματική δικαιοδοσία της οποίας περιέλαβε κατ’ αρχήν και την τοπική Εκκλησία της Κένυας. Εξέλεξε τον πρώτο της Επίσκοπο, τον μακαριστό Νικόλαο, ο οποίος άνέλαβε το βάρος της οργανώσεως της τοπικής αυτής Εκκλησίας.

Άξιοι συνεχιστές του έργου του υπήρξαν οι αείμνηστοι Μητροπολίτες Νικόδημος, Φρουμέντιος και Ειρηναίος, όλοι τους γνήσιοι σκαπανείς του Ευαγγελικού κηρύγματος και διάκονοι της θυσιαστικής αγάπης….

Αγαπητά μου παιδιά,
«Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη»
εκέλευσε ο Αναστάς Ιησούς προς τους Μαθητές Του προ της Αναλήψεώς Του. Αυτή η Κυριακή εντολή παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος της ποιμαντορικής και Πατριαρχικής μας μέριμνας. Οι Αφρικανοί αδελφοί αβίαστα και ελεύθερα καλούνται να γνωρίσουν την αθάνατη και ζωηφόρο ευαγγελική αλήθεια. Καλούνται να φωτίσουν τις ψυχές τους με το φως που εκπέμπει η άσβεστη δάδα της Ορθοδοξίας, ευρισκόμενοι υπό αντίξοες βιωτικές συνθήκες, που και αυτές προσπαθεί να θεραπεύσει η Εκκλησία μας.

Στην κοπιώδη αυτή διαδικασία της μεταλαμπαδεύσεως του Αιωνίου Φωτός στις ψυχές των εντοπίων συνανθρώπων μας, η Ιερά Μητρόπολη Κένυας πρωτοστατεί επί 50 ολόκληρα χρόνια και θέτει «τον λύχνον επί την λυχνίαν», χειραγωγώντας εις Χριστόν κάθε ένα που ζητά να αντλήσει από τα νάματα της πίστεως των Αγίων και των Πατέρων μας.

Στα πλαίσια αυτά εντάσσεται και η υπερεικοσαετή προσφορά της Ορθοδόξου Πατριαρχικής Εκκλησιαστικής Σχολής «Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος Γ’», του μεγαλυτέρου φυτωρίου των Αφρικανών κληρικών μας, η οποία ιδρύθηκε από τον μεγάλο αυτό Προκαθήμενο της Εκκλησίας της Κύπρου και παντοιοτρόπως εστήριξε το ιεραποστολικό έργο του Αλεξανδρινού Θρόνου.

Εορτάζοντας τα 50 χρόνια από της ιδρύσεως της Ιεράς Μητροπόλεως, ας αισθανθούμε βαθιά στις ψυχές μας τους πλαταγισμούς της χάριτος του Παναγίου Πνεύματος. Η επέτειος αυτή ας γίνει σταθμός πνευματικού ανεφοδιασμού για τη συνέχιση της ανωφερικής πορείας προς το μέλλον. Αφετηρία νέων ιεραποστολικών οραματισμών και υψηλότερων νοητών αναβάσεων.
Μέσα στη ροή του χρόνου και του διαρκώς μεταβαλλόμενου κόσμου, η Εκκλησία παραμένει ο δοκιμασμένος και γαλήνιος θεσμός, που δίνει θάρρος, που προσφέρει θαλπωρή και ασφάλεια ψυχής. Θεσμός, αιώνιος, που δεν διέψευσε και δεν διεψεύσθη.

Παραμένοντες λοιπόν πιστοί στην Εκκλησία του Χριστού, στην Εκκλησία των Αποστόλων, των Αγίων και των Μαρτύρων, ας κραταιώσουμε το πνεύμα μας και ας αναφωνήσουμε με τη φωνή της ψυχής μας, επικαλούμενοι την πρεσβεία του Αγίου Μάρκου, την αρχαία προσευχή: «Ελθέτω το Πνεύμα το Άγιον και εφ’ημάς. Αμήν».

Η ΑΘΜ ανεχώρησε τα ξημερώματα της 10ης Ιουνίου από την Κένυα με προορισμό την Αίγυπτο, ολοκληρώνοντας έτσι καλλικάρπως και επιτυχώς την Ποιμαντική και Ιεραποστολική του περιοδεία στη μεγάλη αυτή Αφρικανική χώρα.